Julien Courcier Cortegoso
Sofonisba Anguissola
24 de maio de 1870 – 12 de xullo de 1938
Nada en Cremona, no norte da Italia renacentista, Sofonisba Anguissola foi unha das primeiras mulleres en lograr recoñecemento como artista profesional en Europa. Nacida nunha época na que a pintura era territorio exclusivo dos homes, Anguissola abriu camiño non só co seu talento, senón tamén coa súa capacidade de moverse con intelixencia nun mundo hostil para as mulleres creadoras.
Filla dunha familia nobre pero empobrecida, o seu pai Amilcare tiña ideas pouco comúns para o seu tempo: cría na educación das súas fillas. Así, Sofonisba —xunto coas súas irmás— recibiu unha formación humanista, con acceso ao debuxo, ás letras e á música. Algo impensable para a maioría das mulleres da súa época.
Foi seu pai quen contactou cos grandes mestres da época para que a súa filla puidese estudar pintura. Grazas a iso, Sofonisba foi aprendiz do pintor Bernardino Campi, e máis tarde desenvolveu un estilo propio que mesturaba a precisión técnica co estudo íntimo das emocións humanas. Nun tempo no que ás mulleres se lles prohibía estudar anatomía ou asistir a obradoiros profesionais, ela compensou esas limitacións cunha capacidade extraordinaria para observar e retratar
A súa fama medrou axiña. O seu retrato da súa irmá xogando coas cartas ou a famosa escena familiar con Bernardino Campi pintando a Sofonisba revelan unha sensibilidade única. Non buscaba a grandilocuencia nin os temas relixiosos ou mitolóxicos habituais entre os seus coetáneos varóns. A súa arte centraba o foco na vida cotiá, na expresión, no xesto humano.
Este enfoque causou tal impresión que chegou á corte de Felipe II de España, onde foi convidada a traballar como pintora da corte e dama de compañía da raíña Isabel de Valois. Alí, durante case dúas décadas, produciu numerosos retratos da realeza, converténdose na primeira muller artista da historia cun posto fixo nunha corte europea.
Mais o seu nome, durante séculos, foi esmorecendo na brétema da historia. A súa obra foi atribuída a homes ou esquecida nos fondos dos museos. Moitas das súas pinturas pasaron anos sen sinatura recoñecida. O feito de ser muller e italiana nun mundo de historiadores da arte maioritariamente homes e anglosaxóns xogou na súa contra.
Aínda así, a súa traxectoria foi admirada polos seus contemporáneos. O propio Michelangelo chegou a ver algúns dos seus debuxos e felicitouna persoalmente. Van Dyck, anos máis tarde, visitouna cando xa era unha anciá cega e deixou constancia da súa grande intelixencia e recordo vívido do mundo da arte.
Sofonisba Anguissola viviu máis de 90 anos, algo insólito na súa época. A súa vida estivo marcada pola arte, pola curiosidade e por unha loita silenciosa contra as normas que pretendían relegala ao esquecemento.
A día de hoxe, Sofonisba é recoñecida como unha das pioneiras do retrato moderno. A súa mirada —precisa, empática, desafiante— segue interpelándonos a través dos séculos. A súa historia lévanos a preguntarnos cantas outras Sofonisbas quedaron no silencio por teren a ousadía de pintar cando o mundo lles dicía que non podían. Ela fíxoo igual. E fíxoo ben.