Julien Courcier Cortegoso

De tódalas cousas que Obrón Carballa agardaba atopar entre os bocois da súa adega, a palabra “insomne” non era unha delas. Estaba alí coma pendurada do aire cunha caligrafía clara e perfectamente trazada. O vello tardou un anaco en dixerilo. A aquelas horas do día aínda non bebera nin un grolo de viño e o chisco de augardente do almorzo non podía se-lo causante daquel delirio. Estendeu a man para tocar aquela palabra pero apartouna de contado coma se estivese feita de lume. Canto máis preto estaban os seus dedos, máis brancos se volvían e máis enrrugas aparecían: aquilo era cousa de bruxería!

Quixo explicarllo na leira á súa muller que non sabía se rir ou se arrearlle na cabeza. O asunto tiña un nivel de concreción e de estrañeza que a facían dubidar seriamente de que puidese ser alucinación do seu marido. Xusto abría a boca para chamalo tamparantán escomechado cando pasaron os rapaces dos veciños correndo e berrando polo camiño.

ーCaeu do ceo! ーescoitábasellesー Fixo un buraco no chan!

ーPituco! ーchamou Obrón cun berro alto e graveー Que foi? Onde ides?

ーCaeu unha cousa do ceo! ーretrucou o cativo sen deixar de correr detrás dos seus amigosー Alí detrás da ermida! Ergueu unha nube de pó do forte que batexou!

Obrón e Tatiana olláronse aínda máis estrañados.

Para cando o vello Carballa chegou onde a ermida, Tegra Cernada e a súa inseparable amiga, Mercedes Sueiro, xa chegaran alí con outras mulleres da vila. Todas observaban abraiadas o interior dun cráter de terra e murmuraban para si cousas que o Obrón non alcanzaba a escoitar. Abriuse paso entre as mulleres curiosas ata alcanzar a matriarca dos Cernadas e a dos Xaráns, que estudaban detidamente outra palabra coma a que el atopara na adega. Esta palabra era “traballo” e parecía feita coma de pedra negra.

De todas partes da vila comezaron a chegar testemuños de palabras coma aquelas que aparecían nos lugares máis insospeitados. Na sancristía un candelabro dourado torcera ata formar a palabra “papán”, no fondo do pozo dos Picallo brillaba a palabra “fatiga” e incluso ao pé do cruceiro das Sete Espadas aparecera gravada a palabra “cartos”. Xa se comezara a reunir a veciñanza na praza cando unha rapariga sinalou no ceo unha nube que tomara a forma “patrón”. O asombro era total e a incomprensión absoluta. Unicamente Tegra Cernada e Mercedes Sueiro, caladas e reflexivas, parecían entender algunha cousa que o resto dos veciños non chegaban nin a ver. Sinceramente eu tamén estou confundido e nin tan sequera sei que cren as dúas matriarcas saber de todo este asunto. 

A praza fervía de voces. Uns discutían se aquilo era cousa do demo, outros que se era un castigo divino, algúns dábanlle a razón aos vellos que dicían que o mundo ía ao revés. O alcalde, que xa perdera dous botóns da camisa de tanto berrar en van, tentaba poñer orde cun pau de bidueiro na man e a cara totalmente encarnada.

ーOrde! Silencio! ーberrou, aínda que o único que conseguiu foi que os cans tamén comezasen a ouvear.

As palabras seguían aparecendo: “sorpresa” na fachada do concello, “medo” sobre o tellado da tenda da vella Marta, “desexo” debuxada coas luces do sol na fonte vella. O aire semellaba vibrar cunha lingua que ninguén podía calar.

Nese intre, Tegra Cernada, cos seus ollos fondísimos ergueu o brazo. Cando o Demo falaba, ata os paxaros calaban.

ーIsto non é cousa de Deus nin do diaño ーdixoー Isto é cousa do Outro.

ーDo Outro? ーpreguntou o Alcaldeー De que falas, Cernada?

ーDo que escribe ーrespondeu Tegra, mirando ao ceo, ou máis ben, a través delー. Está canso, abafado polo traballo. E nós somos os primeiros en notalo.

O rumor percorreu a xente coma unha onda de vento. Algunhas mulleres fixeron o sinal da cruz. Outros riron nerviosos. Eu era un deles. Ou el era eu?

ーNon digas parvadas, Tegra ーprotestou o boticarioー Xa sabes que iso son contos moi vellos.

ーNon irás dicir agora que somos papel e tinta ーengadiu o alcalde.

ーE ti que sabes o que es, Monterroso? ーretrucou Mercedes coa man na cadeiraー. Cando foi a última vez que soñaches algo fóra de San Lourenzo? Ou que saíches do termo parroquial sen que o camiño se perdera detrás de ti? Recordas sequera como era a túa vida onte? Existías onte? Párate a pensar un segundo.

Aquela pregunta deixou un silencio tan fondo que as lastras do chan afundíronse un pouco. Ninguén lembraba moi ben o que había máis alá do monte do Sino. Nin se as súas vidas empezaran cando crían recordar.

Eu, mentres tanto, observo todo dende aquí, sentado, fatigado, coa cabeza chea de ruído e o café xa frío diante. Prometo que a miña intención non era que nada disto acontecese. Aínda estaba pensando cal sería a seguinte historia, que cousa de San Lourenzo sería a próxima en amosar. Logo distraínme un intre, na procura da primeira palabra… e escapóuseme. Non podo detelas. Escorregan polas dobreces da miña cabeza e baten contra o chan do penaval ou aparecen nas follas do carballo dos Cernada. Son moitísimas, están vivas e non podo chamalas de volta. Non podo desfacer o que xa está escrito.

ーEstás aí, rapaz? ーpreguntou Tegra de súpeto, mirando directamente cara a min.

Case caio de cú.

ーSei ben que estás aí ーinsistiu, e os ollos da xente seguírona, como se puidesen ver máis alá, coma se me puidesen ver a minー Escoita, non te apures. Pódenos pasar a todos. Pero se ti non es ti, nós tampouco somos nós. Estás canso? Que foi? Queres contarnolo?

Eu non sei que facer. Non sei que responder. Escribo o que vexo, pero o que vexo non deixa de escribirse só. Intento parar pero non son quen. Cada vez que o intento, outra palabra fuxe dos meus miolos e cae ao universo de San Lourenzo. O chan da praza escacha produto dun golpe invisible e as fendas que se forman debuxan “confusión”. Un paxaro deixa escapar un chío que deforma o aire ao seu arredor para escribir, efémera, a palabra “angustia”.

ーRapaz! ーberra Mercedes botando a man a cintura do seu mandilー Bótao fóra! Non ves que estás a afogar?

E máis eu, que sigo sen comprender o que sucede, abandono calquera resistencia.

ーEstou ata o carallo. ーescóitase a miña voz reverberando pola praza mentres escribo esas mesmas palabrasー Farto do traballo e da vivenda e de que o tempo escape e non me poida adicar ao meu…

E cada unha das seguintes palabras que saen da miña testa e baixan polo teito ata saír polas miñas mans e fuxir a San Lourenzo, baten contra o chan con semellante forza que as lastras esnaquízanse: escribir, contar, imaxinar, argallar… e con cada unha desas palabras as xentes de San Lourenzo deixan escapar un berro ou fan o sinal da cruz. Todo o mundo desconcertado e asustado a excepción das dúas matriarcas.

Tegra Cernada arrincou das mans do alcalde o pau de bidueiro e batexou con forza contra o chan.

ーRapaz! Non escornees! Mira o que lle estás facendo a praza! ーe botoume semellante ollada, tan chea de reprimenda e ao mesmo tempo, tan chea de comprensión… que me desarmouー Enténdoo, meu rei ーdixo no mesmo ton que usaría a miña avoaー E non seremos nós os que che animen a dedicarte a outras cousas porque cando non nos escribes nós non existimos… 

Unha bágoa cruzou a miña fazula pero antes de caer sobre o escritorio viaxou ao penaval en forma de chuvia.

ーRespira ーdixo Tegraー e garda a calma. Mañá será outro día. Xa atoparás tempo. Hai tempo para todo. Es novo. Moi novo. Paciencia. Dalle tempo ao tempo.

E a palabra “tempo” escorregou, arrastrada pola chuvia, por toda a fachada da Igrexa.