Julien Courcier Cortegoso

Aquel xoves de frío seco algo corría polo Rueiro antes ca xente. O regueiro das Louriñas, cuberto de xeo por primeira vez en trinta anos, brillaba coma unha ferida branca entre as pedras, pero non era o inverno o que lles apertaba a lingua aos veciños.

Ninguén sabía dicir quen vira primeiro a muller. Aparecera pola estrada da Gandarela cun traxe de tres pezas que faría calar a calquera señorito de Compostela e uns zapatos tan impolutos que semellaban alleos á lama do camiño. Foi a filla menor dos Fariña, que era curiosa en extremo, quen se atreveu a preguntarlle quen era, de onde viña e que viña buscar. A muller detívose un intre, pousou o bastón prateado nos beizos da cativa cun xesto suave e respondeu que se chamaba Aroa Rivelinde, que viña de Pontevedra e que chegaba convidada por Tegra Cernada.

A rapariga non dixo nada máis. Limitouse a abri-los ollos e botar a correr cara á taberna.

Mentres media vila discutía no Rueiro as posibles motivacións do convite, Aroa Rivelinde e Tegra Cernada tomaban café nunha sala pouco afeita ás visitas. O reloxo non facía ruído e o silencio entre ambas era o tipo de silencio que se escolle.

ーFuma? ーpreguntou Rivelinde, ofrecéndolle un dos seus cigarros exipcios.

ーTeño días ーrespondeu a matriarca, aceptándoo.

Fumaron. Miráronse. Ningunha tiña présa por falar.

Foi Rivelinde quen rompeu o aire.

ーNa súa carta non especificaba a situación pola que se me chamaba.

ーNon o facía? ーpreguntou Tegra, coma quen comproba se a outra leu ben o que non estaba escrito.

Rivelinde sorriu apenas.

ーEscolleu as palabras xustas para que eu viñese… e ningunha palabra máis. Iso xa di bastante.

Tegra apagou a cavicha no cinceiro.

ーE que di?

ーQue quere contratar os meus servizos ーrespondeu Rivelindeー, pero non ten motivo para confiar nunha descoñecida. Así que decidiu comprobar se a miña reputación é merecida. Primeiro coa carta. Agora con esta conversa.

Non o dixo con arrogancia. Díxoo como quen enumera feitos.

ーDiría que vai ben encamiñada ーcomentou Tegra Cernadaー. E deduce todo iso só dunha carta vaga?

ーDunha carta e dunha vila enteira ーengadiu a moza con certa teatralidadeー. A rapariga que me abordou na praza apenas se sorprendeu cando mencionei quen me convidara. A súa reacción foi correr. Pero non a vostede… senón á taberna. A un lugar onde a noticia se espalla soa. Iso non o fai unha nena calquera: é algo aprendido.

A matriarca ergueu lixeiramente a cella.

ーE iso que lle di?

ーQue nesta casa non se fala moito, mais móvense os fíos ーdixo Rivelindeー. E que San Lourenzo leva tempo acostumado a iso.
Houbo outro silencio, esta vez distinto. Tegra Cernada mirouna con certa satisfacción contida.

ーParece que non errei de persoa despois de todo. 

ーAcostuma errar, señora Cernada?

ーXa sabe a resposta. Erro tanto como o fai vostede.

Non fixo falta dicir nada máis. Acababa de contrata-los servizos da detective Aroa Rivelinde.

O caso en cuestión era un feito a medida. Un deses misterios sociais que estaba máis que habituada a solucionar. Existía na vila unha sensación puntual de infelicidade que abranguía distintas xeracións e cuxa causa non estaba clara. 

Non se trataba dun conflito aberto nin dunha desgracia concreta. Era, máis ben, unha perda do ánimo colectivo. Notábase nas conversas interrompidas, nas discusións domésticas que atravesaban as paredes e mesmo na maneira na que algunhas persoas evitaban mirarse aos ollos. Os nenos corrían polas rúas fóra de hora, os veciños deixaran de saudarse con naturalidade e a igrexa, os domingos, permanecía baleira agás polo cura.

Aroa Rivelinde non precisou moito tempo para comprender que aquilo non viña dun único suceso, senón dunha rede de pequenos desaxustes.

A primeira persoa coa que falou foi con Tomás Vilasó, o taberneiro. Agardaba que un home coma el tivese algunha idea do que acontecía en San Lourenzo pero atopou a un home canso cuxas respostas, maiormente ambiguas, alcanzaron a súa máxima nun “será a lúa que está chea e altera o ánimo da xente”. Unha afirmación que podería ser correcta noutros momentos da historia de Penide pero que precisamente naquel intre estaba lonxe de explicar o actual caos social. Do señor Vilasó pasou á súa señora, Martina Insua, que se achaba máis preocupada polo cura que por ningunha outra cuestión que Aroa Rivelinde puidese preguntarlle. En vistas de que a igrexa era outro dos espazos afectados pois xa non celebraba misas os domingos pola ausencia de toda a vila, a detective foi directa alí para ver que tiña que dici-lo cura.

Elixio Montalbán resultou ser un home terriblemente preocupado. Estaba inquedo pola vila que atravesaba un momento social complicado. Estaba triste porque recentemente tivera que abandoa-las atencións que lle prestaba a Martina por culpa das rexoubas da xente. Estaba insatisfeito porque a decisión chegara tarde e os seus fregueses xa non acudían os domingos. Mais por riba de todo aquilo estaba avergoñado consigo mesmo porque estaba convencido de que non soubera cumplir con tódolos seus deberes morais. 

ーProcure mante-la calma, señor Montalbán. Vostede fixo o que creu necesario. Non é culpa súa que a xente pensase que cometía adulterio con Dona Martina ーe antes de abandoar a igrexa, Aroa Rivelinde engadiuー Non era que os camiños de Deus son inescrutables?

O cura asentiu antes de engadir polo baixo:

ーPero eu xa non sei se é Deus quen decide sobre todo San Lourenzo.

A detective camiñou ata a praza e permaneceu alí de pé, no medio e medio das lastras, observando detidamente a canta veciñanza pasaba. A esas alturas xa comezaba a visualizar algúns dos elementos daquela desequilibrada rede. Tiña unha idea pero aínda era unha conxetura e o seu deber racional empurrábaa a rexeitala. Os feitos debían revelar a verdade e non axustarse a unha teoría mal preconcebida. 

Despois de ver pasar correndo un grupo de cativos pola praza, observou como un deles miraba cara á escola antes de botar a correr de novo. Para cando Rivelinde chegou a porta un grupo de pais e nais berraba co mestre, claramente canso e cunha dor de cabeza moi grande.

ーA ver se deixamos de beber no Rueiro ata as tantas! ーberraba o señor Picallo.

A detective calmou o grupo e pediulles que se retirasen para poder interrogar o mestre en privado.

Gonzalo Estévez non negou ningunha das anteriores acusacións vertidas sobre el. Chegou a afirmar que “era culpable de tódolos cargos” e que a noite anterior estivera bebendo no Rueiro ata moi entrada a noite.

As sospeitas de Rivelinde medraban pero acadaron un innegable nivel de certeza cando, camiño da taberna, atopou a dous veciños discutindo. Resultou que chegara a ouvidos dun deles que era o outro quen lle entraba no curral a rouba-los ovos. A cousa ía totalmente desencamiñada pois como se sabería despois, non era o veciño quen roubaba os ovos, senón a cativaría facendo das súas.

Aquela mesma tarde a detective convocou a metade da vila no Rueiro. Xa encaixara as diferentes pezas daquel crebacabezas en canto volveu poñe-los pés na taberna. A veciñanza, convidada ou non, reuníuse no local ás catro da tarde. Tegra Cernada fixo cala-la multitude cun aceno da man.

ーSeñora Rivelinde… ーchamou cun ton baixo e firmeー Adiante. Como imos solucionar este ambiente tan revolto?

A detective, sen deterse en explicacións, sinalou a Tomás Vilasó.

ーBastará con que o señor Vilasó deixe de tomar café despois das tres da tarde e se atope durmindo na cama antes de medianoite.

Un silencio confuso deseguida continuado cun murmurio xeralizado percorreu a tódolos presentes.

ーComo? ーexclamou Tomás Vilasó entre a sorpresa e a indignaciónー E iso por que?

O murmurio xeral comezou a medrar.

ーTería a vontade de explicarse, por favor? ーinquiriu Tegra volvendo a acala-la xente.

ーFaltaría máis, señora Cernada. Bastará con esa medida porque tódo-los vosos males son a consecuencia da fatiga que leva arrastrando o señor Vilasó dende hai uns meses. Entre o exceso de café, especialmente en horas previas a noite e o pouco saudable hábito de pechar tarde a taberna, provocaron nel unha fatiga crecente que acadou a súa máxima nestes días. Esa canseira súa é a causa fundamental de que, en primeiro lugar, dona Martina non recibise a atención emocional que require e acudira falar co cura.

ーSi! A falar! E a outras cousas tamén! ーberrou unha veciña.

ーÉ o meu deber insistir aquí en que non aconteceu entre eles ningún tipo de relación inapropiada ーengadiu a detective con firmezaー O señor Montalbán non fixo outra cousa que o que fai con tódolos seus fregueses: escoitala e apoiala como merece. 

Un silencio incómodo formouse entre a xente.

ーEsta situación propiciou as faladuras que todos coñecedes e que deixásedes de acudir á igrexa por mor dunhas circunstancias que achabades inmorais e vergoñentas ーproseguiu Rivelinde ante a vergoña colectiva que se ía amosando nas caras da veciñanzaー  Loxicamente, ao non confiar no cura, tódalas persoas que achaban o apoio necesario nas súas mans deixaron de ter ese espazo de desafogo espiritual.

A detective gardou silencio, deixando que aquelas palabras calasen no fondo do peito de tódolos ouvintes.

ーDesculpe que a interrompa. ーfalou Martina Insuaー Non está mal encamiñada pero o meu home non é que non me preste atención porque está canso. Nunca foi o mellor… bueno, o mellor escoitador. O que pasa é que dende que está canso nin tan sequera finxe que me escoita.

Tomás Vilasó apertou os beizos, sen atreverse a responder. Aroa Rivelinde, sorprendida, meditou a súa resposta.

ーDébolles entón unha desculpa. Vexo que ía na dirección propicia pero faltoume algo máis de atención ao detalle. Ou se cadra algo máis de tempo na vila. Nese caso engadiremos ás restricións horarias para o seu home un encontro semanal en parella co cura para que solucionen estes problemas maritais. 

Non engadiu nada máis ata que Tegra Cernada a convidou a continuar cun aceno da mirada.

ーEn segundo lugar, a fatiga do señor Vilasó privouno das forzas necesarias para rexeitar as continuas insistencias dos grandes bebedores que acoden a esta taberna. ーe a muller aproveitou para mirar fixa e equitativamente a cada un dos homes presentesー Como xa imaxinarán, a incapacidade para negar cuncas de viño e pechar cedo o Rueiro, provocan unha importante cantidade de homes ebrios e retroalimenta a falta de descanso do mesmo. Por ese motivo tedes homes pelexando na rúa ou inventado acusacións variadas e o que é máis importante, un mestre na escola demasiado canso para impartir a lección deixando a tódalas criaturas facendo o resto de falcatruadas que remataron por elevar este desagrado social voso. 

O silencio no Rueiro era o que Aroa Rivelinde describiría como exquisito. Abandonou a taberna antes de que comezaran os murmurios e a súa satisfacción era tal que camiñaba inflada coma un pavo real. Tegra Cernada alcanzouna no cruceiro das Sete Espadas. A detective era moi rápida.

ーEsquécese de algo. ーdixo a matriarca ensinándolle un feixo de billetes que levaba na man.

ーEn absoluto. ーrespondeu Rivelinde empurrando educadamente a man que lle ofrecía o pagamentoー Desfrutei moito resolvendo este caso. Se quere agradecermo convídeme no futuro a pasar uns días na súa casa. ーe xusto cando parecía que xa se ía, voltouse para preguntarー Xoga vostede ao xadrez?

Tegra Cernada negou coa cabeza.

ーNon xoguei na miña vida.

ーFantástico. Ensinareille eu. Estou segura de que será unha rival excelente. 

E marchou pola Gandarela perdida nalgún lugar dos seus pensamentos. O Demo observouna ata que se fixo demasiado pequena para seguila coa mirada. Aroa Rivelinde resultara ser unha muller tan intelixente como curiosa.

En San Lourenzo, sobre o xeo do regueiro, quedou unha certeza incómoda: non todo o mal vén de fóra.