Chega setembro, e con el a transición: deixamos atrás o verán e encamiñámonos ao outono. O vindeiro día 22 terá lugar o equinocio, e con el chega o equilibrio fugaz entre o día e a noite antes de que a escuridade volva gañar terreo. Xa o estamos notando: as tardes minguan, os seráns refrescan e a terra empeza a recoller o que leva meses ofrecendo. Entramos no tempo de colleita.

É un momento para parar un chisco e mirar ao redor. Durante séculos, a xente celebrou estes cambios de estación, porque marcan fitos reais no ritmo da vida. En Galicia temos ben presentes os solsticios, aínda que moitas veces sen nomealos así. O San Xoán, coa súa fogueira purificadora, marca o comezo do verán; o Nadal, con toda a súa carga simbólica de luz e renacemento no medio da noite máis longa, sinala o inverno. Ambas festas foron absorbidas polo calendario cristián, que soubo resignificar os vellos rituais sen borrar o seu fondo pagán.

Os equinocios, en cambio, pasaron máis desapercibidos. Non teñen festas propias tan recoñecibles. Mais poderiamos preguntarnos se os Maios e o Día de Defuntos non son, en realidade, as nosas formas tradicionais —aínda que un pouco desprazadas no tempo— de marcar esas transicións: a chegada da primavera e do outono. Precisamente acontecen cando máis claros son os sinais desas estacións. As datas non cadran con exactitude, pero o espírito está aí.

Dende os anos sesenta, diversos movementos neopagáns e wiccanos recuperaron a idea dunha “roda do ano” que inclúe oito celebracións estacionais: dous solsticios, dous equinocios e catro festividades intermedias que proceden do mundo celta e gaélico. Entre elas está Mabon, a celebración do equinocio de outono, que representa o momento de equilibrio antes da caída total na escuridade. É tempo de recollida, de dar grazas, de prepararse para o frío.

Sobre Mabon hai polémica: moitos cuestionan a súa autenticidade histórica e consideran que é unha creación moderna sen raíces claras. Pode ser. Pero desde Petapau non queremos entrar niso. Nin temos a certeza de que a nosa cultura sexa estritamente celta, nin sentimos que iso sexa o fundamental. O que si temos claro é que os ciclos naturais foron sempre motivo de celebración, en todas as culturas e en todos os tempos.

Por iso, este ano decidimos que o calendario que sacaremos no vindeiro especial de outubro recollerá esas oito festividades da roda do ano. Non porque pensemos que todas forman parte exacta do noso pasado, senón porque nos parece que poñerlle atención á natureza é hoxe un acto necesario. Celebrar o solsticio, o equinocio, a colleita ou a sementeira é lembrar que dependemos do mundo natural. E nun momento no que ese mundo está a desaparecer, poñerlle valor é unha forma de resistencia.

Agora é tempo de colleitar. De apañar castañas —que este ano, outra vez, chegan antes do esperado—, de botar os pés no viño novo, de xuntar a leña, de compartir mesa e lume cos nosos. De despedir o verán con gratitude e darlle a benvida á chuvia, esa mesma que nos enfastía cando é excesiva, pero que tanto precisamos cando arden os montes.

Sei que non é doado deixar atrás o sol e a calor para mergullarse nun novo ciclo de frío e humidade. Pero sería un erro enfadarse co inevitable. Se acaso hai algo polo que molestarse, é polo feito de que estas estacións —que durante séculos foron máis ou menos constantes— están a deixar de ser como eran. Polo cambio climático. Por iso si deberiamos preocuparnos.

Pero mentres tanto, celebremos o que aínda temos. Porque celebrar a natureza tamén é unha forma de defendela.